Skąd się biorą zaparcia?
Strona główna > Zaparcia > Skąd się biorą zaparcia?

Skąd się biorą zaparcia?

Zaparcie to dokuczliwy stan, który związany jest z trudnościami z wypróżnianiem. Oficjalnie o zaparciu mówi się, gdy u danej osoby mamy do czynienia z wydalaniem małych, twardych i suchych stolców z częstotliwością mniejszą niż 2-3 razy w tygodniu. Trudności w normalnym wydalaniu stolca i długotrwałe zaparcia mogą powodować inne choroby, dlatego warto przeciwdziałać tej dolegliwości. Warto więc zadać sobie pytanie, dlaczego ono występuje.

Jakie są objawy zaparcia?

Zaparcie to bardzo powszechna dolegliwość. Osoby w każdym wieku mogą od czasu do czasu spotkać się z taką sytuacją. Główne objawy to:

  • trudne i bolesne wypróżnienia,
  • wypróżnienia rzadsze niż 2-3 razy w tygodniu,
  • uczucie wzdęcia lub dyskomfortu oraz pełnego brzucha,
  • zmęczenie, osłabienie,
  • ból brzucha,
  • minimum 25% wszystkich defekacji przebiegające z co najmniej jednym z objawów: uczucie niepełnego załatwienia się, ból jelit, konieczność ręcznego wspierania wypróżnienia.

Jedna uwaga – objawy zaparcia mogą być podobne do objawów innych problemów zdrowotnych. Zawsze skonsultuj się z lekarzem w celu postawienia właściwej i jednoznacznej diagnozy. Rozpoznanie zaparć można przeprowadzić na podstawie badania fizykalnego i historii choroby.

Dlaczego dochodzi do zaparcia?

W przypadku normalnego trawienia woda ze spożywanego przez nas pokarmu wchłaniana jest w jelicie. Później ruchy jelit kierują formujący się stolec w stronę odbytnicy. Większość wody z pożywienia zostaje wchłonięta do organizmu W międzyczasie stolec w trakcie drogi przez układ pokarmowy i wydalniczy staje się coraz bardziej zwięzły, zbity i suchy. Jeśli pijemy za mało płynów, to organizm pobiera je z formującego się kału, co utrudnia “przepychanie” w stronę odbytnicy. Stolec się zagęszcza. Dodatkowo gdy ruchy mięśni jelita są spowolnione (np. wskutek braku aktywności fizycznej czy długiego przebywania w pozycji siedzącej), stolec porusza się zbyt wolno przez jelito, powodując jeszcze większe wchłanianie wody. Tak w skrócie można opisać proces, w którym dochodzi do zaparć.

Istnieją również pewne sytuacje zdrowotne pośrednio związane z zaparciem – mogą z nim współwystępować albo nasilać objawy:

  • zatory bądź blokady w okrężnicy lub odbytnicy – niedrożność jelit,
  • rak odbytnicy albo okrężnicy i guzy z nim związane,
  • szczeliny odbytu,
  • hemoroidy,
  • nieprawidłowa budowa anatomiczna układu pokarmowego lub płciowego (np. zgięcia macicy),
  • problemy neurologiczne powiązane z nerwami wokół okrężnicy lub odbytnicy,
  • stwardnienie rozsiane
  • choroba Parkinsona,
  • uraz rdzenia kręgowego,
  • paraliż.

Oprócz tego podstawowe przyczyny zaparcia są następujące:

  • Niedobór w menu produktów zawierających błonnik. Pokarmy o wysokiej zawartości błonnika zwiększają odczucie sytości i ułatwiają nam trawienie. Błonnik pęcznieje w jelitach i wypełnia je, a jednocześnie pobudza do pracy. W łagodny sposób drażni błonę śluzową jelita, przez co dochodzi do zwiększenia częstotliwości ruchów jelit, zwanych naukowo „wędrującym kompleksem mioelektrycznym”.
  • Zbyt małe spożycie płynów. Picie ich w dużej ilości i jedzenie warzyw oraz owoców (zawierają dużo wody) „zmiękcza” stolec i zapobiega odwodnieniu, a także bezpośrednio zmniejsza zaparcia. Jednak tutaj uwaga – spożycie dużej ilości kawy i herbaty – przy rzadkim piciu wody – może nasilić niekorzystne objawy.
  • Podeszły wiek. Starsi ludzie są mniej aktywni, mają wolniejszy metabolizm, mniejszą częstotliwość ruchów jelit i siłę skurczu mięśniowego w jelitach. To zwiększa prawdopodobieństwo zaparcia, zwłaszcza w połączeniu z często niskim spożyciem płynów i niekorzystną dietą.
  • Ciąża i połóg. Zmiany hormonalne u ciężarnej kobiety sprawiają, że panie w tym stanie są bardziej podatne na zaparcia. Łożysko może wywierać ucisk na jelita i przez to przyczyniać się do zaparcia.

Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc uniknąć dalszego rozwoju przewlekłych zaparć:

* Spróbuj stworzyć regularny sposób odżywiania się oraz defekacji, który będzie regulował ruchy jelit. Na przykład staraj się wypróżniać krótko po posiłkach i ustal regularne godziny jedzenia;

* Jedz mniej pokarmów zawierających niewielkie ilości błonnika, takich jak przetworzona żywność, nabiał i produkty mięsne, a zastąp je świeżymi warzywami, owocami, strączkami, orzechami, pestkami, nasionami i pełnoziarnistymi produktami zbożowymi;

* Bądź aktywny na co dzień – zawsze wybieraj schody kosztem windy oraz postaraj się regularnie ćwiczyć. Wystarczy nawet 30-minutowy spacer każdego dnia, by skutecznie wspomóc pracę jelit;

* Pij dużo płynów, co najmniej 1,5-2 litry dziennie.

Nie można zapominać też o prawidłowej technice wypróżniania. Tutaj kluczowe elementy to: niewstrzymywanie chęci defekacji, prawidłowa postawa – z uniesieniem kolan powyżej linii bioder (Daniluk J.: Przewlekłe zaparcia — niedoceniany problem kliniczny , str. 290)1, a także ewentualnie wykonywanie ćwiczeń z zakresu terapii tzw. biofeedback czy korzystanie ze wsparcia psychologa.

Piśmiennictwo
1.Daniluk J.: Przewlekłe zaparcia — niedoceniany problem kliniczny. Varia Medica. 2018 tom 2, nr 4, s. 286–296.