Sposób na zaparcia u dziecka [PORADNIK]

Zaparcia u dziecka to częsty problem, który martwi wielu rodziców. Na szczęście w większości przypadków (nawet 95%) ma charakter czynnościowy – czyli nie są spowodowane poważną chorobą, tylko przejściowymi trudnościami jelit.

Dieta i nawodnienie – podstawa pracy jelit

Zacznij od sprawdzenia, co dziecko je i pije każdego dnia. 

Zapewnij dziecku odpowiednią ilość wody w ciągu dnia 

Bez wody stolec twardnieje. Jelito grube „wysysa” z niego płyn, więc kał staje się suchy i trudny do wydalania. Zaleca się podawanie dziecku wody małymi porcjami, regularnie w ciągu całego dnia a nie naraz.

Błonnik pokarmowy w codziennym menu

Odpowiednia, zbilansowana dieta zawierająca błonnik – pochodzący z warzyw, owoców i pełnoziarnistych produktów zbożowych – jest ważnym elementem zdrowego żywienia dziecka i codziennego funkcjonowania układu pokarmowego

Błonnik, obecny w warzywach, owocach i pełnoziarnistych produktach zbożowych, działa jak naturalna szczotka dla jelit. Warto wzbogacić dietę o:

• owoce takie jak śliwki, gruszki czy jabłka (najlepiej ze skórką),
• warzywa strączkowe, brokuły i marchew,
• kasze gruboziarniste oraz pieczywo pełnoziarniste.

Błonnik wprowadzaj stopniowo i jednocześnie zwiększając ilość wody. W przeciwnym wypadku zbyt duża ilość błonnika a za mała płynów może paradoksalnie pogorszyć zaparcia. Bez odpowiedniego picia błonnik twardnieje w jelitach zamiast je zmiękczać.

Trening czystości i aktywność fizyczna

Ruch jest ważnym elementem zdrowego stylu życia dzieci i sprzyja ogólnemu komfortowi oraz dobremu samopoczuciu. Regularna aktywność — taka jak spacery, zabawy na świeżym powietrzu czy taniec — wspiera prawidłowe funkcjonowanie organizmu i pomaga utrzymać codzienny rytm dnia.

Warto też wprowadzić trening wypróżnień. Zachęcaj dziecko, aby spokojnie usiadło na toalecie lub nocniku po posiłku — to dobry moment, by wykorzystać naturalny odruch jelitowy.. Kluczowa jest dobra pozycja – stopy na podnóżku (np. małym stołeczku), żeby mięśnie dna miednicy się rozluźniały.

Kiedy dieta to za mało? Rozwiązania farmakologiczne

Czasem mimo zmian w diecie i większej aktywności, zaparcia u dziecka nadal nie mijają. Strach przed bolesnym wypróżnieniem sprawia, że dzieci świadomie wstrzymują stolec, co pogarsza problem.

Makrogole – łagodne i skuteczne wsparcie

Publikacje naukowe wskazują, że makrogole/PEG 4000 są skuteczną i dobrze tolerowaną opcją stosowaną u dzieci z zaparciami czynnościowymi. Ich działanie polega na wiązaniu wody w jelicie, co zmiękcza masy kałowe i ułatwia ich bezbolesne usunięcie.

Przykładem takiego rozwiązania jest Forlax Kids https://www.gastroekspert.eu/solutions/forlax-kids/ , wyrób medyczny zawierający makrogol 4000. Jest on stosowany w objawowym leczeniu zaparć u dzieci już od 6. miesiąca życia. Zawiera makrogol, którego  mechanizm działania jest czysto fizyczny – preparat nie wchłania się do krwiobiegu, oraz ułatwia wypróżnianie poprzez zwiększenie wody w stolcu (efekt osmotyczny), bez bezpośredniego stymulowania mięśni jelit.

Po ustąpieniu objawów bardzo ważne jest kontynuowanie leczenia makrogolem – tak zwane leczenie podtrzymujące. Zaleca się stosowanie środków osmotycznych jeszcze przez 2 miesiące od momentu uzyskania regularnych wypróżnień.

Zaparcia u dziecka – Kiedy należy udać się do lekarza? Czerwone flagi

Rodzic powinien skonsultować się z pediatrą, jeśli zaparciom towarzyszą tzw. objawy alarmowe:

• brak apetytu i spadek masy ciała,
• silne bóle brzucha lub wzdęcia,
• krew w stolcu,
• gorączka lub wymioty.

W takich sytuacjach lekarz musi wykluczyć inne przyczyny dolegliwości i dobrać odpowiedni plan leczenia.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

• Jak szybko działa Forlax Kids? Efekt pojawia się zwykle po 24-48 godzinach od pierwszej dawki – czasem do 72 godzin. 

• Czy makrogole można podawać dziecku codziennie? Tak, w przypadku zaparć przewlekłych lekarz może zalecić długofalowe stosowanie aby zapewnić regularność wypróżnień i pozwolić jelitom na powrót do ich naturalnej wielkości.

• Czy domowe sposoby, jak suszone śliwki, są bezpieczne? Suszone śliwki są naturalnym źródłem sorbitolu i błonnika, co może wspomagać trawienie. Są one bezpieczne dla większości dzieci

Forlax Kids wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.

Forlax®Kids to wyrób medyczny w postaci proszku do sporządzania roztworu doustnego, przeznaczony do stosowania w objawowym leczeniu zaparć. Skład: makrogol 4000, sukraloza, aromat pomarańczowy. Dawkowanie: Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12. r.ż.: 2 – 10 płaskich miarek dziennie. Dzieci od 6. miesiąca do 12. r.ż.: od 6–10 kg: 1 płaska miarka dziennie; od 11–15 kg: 1–2 płaskie miarki dziennie; od 16–20 kg: 2–3 płaskie miarki dziennie; od 21–43 kg: 3–4 płaskie miarki dziennie. Zaleca się przyjmowanie produktu rano, jeśli stosowana jest minimalna dawka. W przypadku większych dawek podzielić spożycie na rano i wieczór. Nie stosować: w przypadku uczulenia na makrogol lub którykolwiek z pozostałych składników tego wyrobu; w przypadku niedrożności porażennej jelit; w przypadku perforacji, niedrożności lub zwężenia jelit, w przypadku ciężkich zapalnych chorób jelit (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego; choroba Leśniowskiego-Crohna, toksyczny megakolon). Stosowanie środków przeczyszczających jest przeciwwskazane w przypadku ostrego bólu brzucha lub bólu o nieznanym pochodzeniu, nudności i wymiotów, krwawienia z odbytu o nieznanym pochodzeniu oraz w przypadku ciężkiego odwodnienia.
Wytwórca: Biofarma, Via Castelliere 2, Mereto di Tomba (UD), Włochy. Dystrybutor i podmiot prowadzący reklamę: MAYOLY POLSKA Sp. z o.o. ul. Domaniewska 39B 02-672 Warszawa tel.: 22 166 26 26.

Piśmiennictwo

• Leung AKC, Hon KL. Paediatrics: how to manage functional constipation. Drugs Context. 2021 Mar 26;10:2020-11-2. doi: 10.7573/dic.2020-11-2.
• Karagiozoglou-Lampoudi T, et al. Personalized diet management can optimize compliance to a high-fiber, high-water diet in children with refractory functional constipation. J Acad Nutr Diet. 2012;112(5):725-9. doi: 10.1016/j.jand.2012.01.021.
• Candy D, Belsey J. Macrogol (polyethylene glycol) laxatives in children with functional constipation and faecal impaction: a systematic review. Arch Dis Child. 2009;94(2):156-60. doi:10.1136/adc.2007.128769.
• Gordon M, MacDonald JK, Parker CE, Akobeng AK, Thomas AG. Osmotic and stimulant laxatives for the management of childhood constipation. Cochrane Database Syst Rev. 2016;8:CD009118. doi: 10.1002/14651858.CD009118.pub3.
• Tabbers MM, et al. Nonpharmacologic Treatments for Childhood Constipation: Systematic Review. Pediatrics. 2011;128(4):753-61. doi:10.1542/peds.2011-0179.
• Koppen IJN, Lammers LA, Benninga MA, Tabbers MM. Management of Functional Constipation in Children: Therapy in Practice. Paediatr Drugs. 2015;17(5):349-60. doi: 10.1007/s40272-015-0142-4.
• Czerwionka-Szaflarska Mieczysława, Tworowska Julia: Czynnościowe zaparcie stolca – nadal częsty i czasami trudny problem pacjentów pediatrycznych – możliwości terapeutyczne, Terapia, 2026, vol. 34, nr 2, s.50-55